Wie was Pater Damiaan ?
Een jongeman, geboren op 3 januari 1840 in Tremelo als Jozef, Jef, De Veuster. Zoon in een welstellend, katholiek gezin. Een koppige tiener die niet graag studeerde en vooral een hekel had aan Frans. Hij ging liever helpen bij de timmerman van het dorp.
Zijn broer trad in het klooster bij de Picpussen broeders en paters. Dat zag Jef ook wel zitten. De overste zei wel dat Jef nooit pater zou worden : om pater te worden moest je Latijn kennen en Jef kon zelfs geen Frans.
Zijn broer zou als pater-missionaris naar Hawaiï gezonden worden, maar toen hij moest vertrekken werd hij ziek. Jef, wou in zijn plaats gaan maar was geen pater. Hij schreef in zijn beste Frans een brief naar de overste in Parijs en mocht uiteindelijk toch als broeder Damiaan vertrekken . De zeven maanden op zee moest hij alle klusjes opknappen voor de andere paters. Sommige dingen, zoals kleren naaien, liet hij door de zusters aan boord doen. Hij leerde ook Latijn aan boord (want hij was koppig en wou pater worden) en hij werd in Honolulu priester gewijd door de plaatselijke bisschop.
Hij werd parochiepriester van een gebied zo groot als Vlaanderen : hiervoor reisde hij tussen 5 plaatsen in zijn parochie en bouwde daar 5 kerken. Ook in de naburige parochies werd hij gevraagd kerken te bouwen. Een aantal van die kerken bestaan nog steeds. Hij genoot van deze tijd.
In Hawaii was echter ook lepra, een traagdelende bacterie die de zenuwbanen aantast waardoor mensen ongevoelig worden op de huid. Hierdoor kregen zij wonden die ontstoken geraakten, etterden, stonken, … ontstoken ogen die niet verzorgd werden waardoor mensen blind werden,… Lepra wordt doorgegeven door speekseldruppels en het duurt 7 tot 20 jaar vooraleer je ziek wordt van de bacterie. Enkel mensen die ondervoed zijn of door andere reden een slecht immuunstelsel hebben, worden ziek.
In die tijd kon lepra niet genezen worden en omdat mensen dachten dat lepra doorgegeven werd door aanraking, werden de zieken naar een landtong op Molokaï gestuurd, ook kinderen. Een hel op aarde waar mensen honger hadden, niet verzorgd werden, wanneer zij dood gingen niet begraven werden , ….. De premier van Hawaii wou er een priester naar toe sturen om de zieken bij te staan, te verzorgen en met hen te bidden. De bisschop vroeg een vrijwilliger en pater Damiaan (toen 33 jaar) bood zichzelf aan. Normaal zou er om de 4 maanden een andere piester naar daar gaan en zouden zij elkaar afwisslen. De priesters mochten de melaatsen zeker niet aanraken.
Op het eiland was niets in orde : er waren geen huizen, te weinig eten, geen medicatie of materiaal om de wonden te verzorgen, mensen stierven door griep of longontsteking en het waait er de hele dag heel erg. Het stonk er naar de rottende wonden.
Pater Damiaan schrijft brieven aan de bisschop voor geld, geld oa voor hout. Zogezegd om de kerk te herbouwen maar eerst maakt hij er doodskisten van, een huis om mensen op te vangen die stervende zijn, een weeshuis, een ziekenhuis, …
Er komt ook een arts meehelpen op het eiland. Maar Damiaan mag niet meer van het eiland af van de premier en zou willen biechten. Geen enkele priester wil naar Molokaï gaan om de biecht af te nemen. Pater Damiaan moet dan op zee biechten bij de bisschop , terwijl iedereen meeluistert.
Tot de prinses zich het lot aantrok van pater Damiaan en zijn zieken : zij stuurde bedden, zorgde dat er huizen gebouwd werden, … er werden muziekinstrumenten opgestuurd vanuit Vlaanderen en langzaam maar zeker werd Molokaï een echte gemeenschap met mensen die voor elkaar zorgden.
Na 20 jaar werd ook pater Damiaan ziek en begon hij de de eucharistie met “wij melaatsen”.
Hij kreeg hulp van een oud-soldaat Joseph Dutton die in de burgeroorlog afschuwelijke dingen gedaan had maar hiervoor wou boeten door pater Damiaan te helpen op Molokai en van 5 zusters en een extra priester.
Pater Damiaan stierf op 15 april 1889 aan griep.
Nog steeds worden er elk jaar 30 000 mensen ziek door lepra. Zij kunnen genezen met een antibioticum dat ongeveer 50 euro kost per zieke.
De Damiaanactie spoort deze zieken op sinds 1964 en helpt hen te genezen. Want 50 euro is voor de meeste mensen in West-Europa te betalen, maar niet voor bijvoorbeeld een gezin in Bangladesh dat 2,5 euro per dag verdient. In 2025 genas en ondersteunde Damiaanactie 240 000 mensen met lepra en tuberculose.